ต้องบอกว่าเป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ครับว่าซูชินั้นจะต้องถูกคิดว่า คนญี่ปุ่นนั้นกินซูชิทุกวันเป็นปกติ อีกทั้งยังถูกคิดว่าเป็นมื้อปกติของครอบครัวที่สามารถทำกินได้เองทุกวัน และบางครั้งก็ยังถูกคิดกันไปอีกว่า ซูชินั้นกินกันที่ร้านหรู ราคาแพงด้วยครับ

แต่ความเป็นจริงนั้นซูชิไม่ใช่อาหารประจำวันครับ แต่เป็นเป็นอาหารพิเศษที่จะกินนานๆครั้ง คนญี่ปุ่นส่วนใหญ่นั้นจะซื้อและกินซูชิจาก ซูเปอร์มาร์เก็ต หรือร้านสายพาน (回転寿司) ครับ ซึ่งปกติแล้วซูชิจะราคาถูก กินง่าย เหมือนฟาสต์ฟู้ดทั่วๆไปเลยครับ

ราเมนเป็นอีกเมนูนึงที่มักจะถูกคิดว่า เป็นอาหารหลักที่คนญี่ปุ่นกินบ่อยมากๆ อีกทั้งยังสามารถกินได้ทุกวันเพราะรสชาติที่อร่อยและดีเพราะเป็นเมนูที่มีแค่เส้นและน้ำซุป และบางคนยังคิดอีกว่าราเมนนั้นเป็นอาหารบ้านๆที่สามารถทำกินเองได้แบบง่ายๆครับ

แต่ความเป็นจริงแล้วคนญี่ปุ่นจะกินราเมนตามร้านหรือร้านรถเข็นข้างทางครับ ไม่ใช่เมนูที่ทำกินเองเป็นปกติที่บ้านทั่วๆไป คนญี่ปุ่นเองก็กินราเมนแค่เป็นครั้งคราว เพราะรสชาติที่เค็ม และซุปกระดูกหมูที่มีไขมันที่สูงครับ ดังนั้นจึงไม่ถือว่า "สุขภาพดี" หากจะต้องกินเป็นประจำ

ผมคิดว่าหลายๆท่านน่าจะเคยเห็นว่าคนญี่ปุ่นทำเบนโตะที่ดูสวยๆให้ลูกหรือสามีกินในภาพยนตร์ ซีรี่ย์ IG หรือในอนิเมะ และคิดว่าคนญี่ปุ่นทำเบนโตะที่ดูสวยๆแบบนั้นในทุกวัน และการที่จัดรูปแบบของเบนโตะให้เหมือนในสื่อเหล่านั้นเป็นเรื่องปกติที่คนญี่ปุ่นเขาทำกันเป็นประจำครับ

แต่ความเป็นจริงแล้วนั้นเบนโตะที่ดูสวยๆนั้นจะทำเฉพาะคุณแม่บ้านที่มีเวลาว่างมากพอ หรืออาจจะทำในงานหรือโอกาสสำคัญ แต่สำหรับเบนโตะทั่วๆไปนั้นจะเน้นไปในแบบที่เรียบง่าย ซ้ำๆ และเน้นอิ่ม ไม่เน้นสวยงาม และคนทั่วๆไปเองก็มักจะซื้อเบนโตะจากร้านสะดวกซื้อครับ

และแน่นอนครับว่าหลายๆท่านน่าจะคิดว่าคนญี่ปุ่นกินปลาดิบหรือซาชิมิทุกวันเรียกได้ว่ากินแทนข้าวกันเลยทีเดียวครับ เพราะเป็นเมนูที่ถ้าพูดถึงญี่ปุ่นก็จะนึกถึงปลาดิบ ถึงขั้นมีการเรียกญี่ปุ่นว่า "แดนปลาดิบ" กันเลยทีเดียว

แต่ความเป็นจริงแล้วคนญี่ปุ่นกินปลาดิบหรือซาชิมิกันแค่บางมื้อครับ ไม่ถึงขั้นที่จะกินกันทุกวัน โดยปกติแล้วคนญี่ปุ่นจะกินคู่กับข้าว ซุปมิโสะ และเครื่องเคียงอื่นๆครับ เพราะคนญี่ปุ่นค่อนข้างจะให้ความสำคัญในเรื่องความสมดุลนั่นเองครับ

และมาถึงเรื่องมัทฉะกันบ้างครับ ไม่มีเรื่องนี้คงไม่ได้ หลายๆท่านน่าจะคิดว่าคนญี่ปุ่นดื่มมัทฉะกันทุกวันเป็นปกติเหมือนดื่มกาแฟ และดื่มเฉพาะชาแบบที่จะต้องมีการชงเป็นพิธีที่จะต้องหมุนแก้วครับ

แต่ความเป็นจริงแล้ว คนญี่ปุ่นนั้นดื่มชาเขียวขวด ชาใส (緑茶 / 麦茶) กันเป็นปกติครับจะคล้ายๆบ้านเรานั่นเอง ส่วนมัทฉะนั้นจะดื่มเฉพาะในโอกาสพิเศษครับ ไม่ใช่ดื่มกันในชีวิตประจำวัน

หลายๆท่านเองนั้นอาจจะคิดว่าคนญี่ปุ่นนั้นกินอาหารคลีน มีไขมันที่น้อย และอาหารที่ทำให้สุขภาพดีทุกมื้อครับ อาจจะเพราะภาพลักษณ์ของปลาดิบเพราะเนื้อปลานั้นไขมันน้อยเมื่อเทียบกับเนื้อชนิดอื่นๆ

แต่ความเป็นจริงแล้วอาหารญี่ปุ่นนั้นมีทั้งของทอด (唐揚げ, 天ぷら) ทั้งอาหารเค็ม และอาหารสำเร็จรูปครับ ซึ่งก็ไม่ได้ต่างกับชาติอื่นๆนั่นเอง ความต่างที่ทำไมถึงกินของพวกนี้แล้วยังสุขภาพดีอยู่คือการที่กินในปริมาณน้อยๆ การที่ไม่กินหนักทุกมื้อ และที่สำคัญคนญี่ปุ่นเป็นคนที่เดินเยอะครับ เน้นเดินไปถ้าสามารถเดินได้นั่นเอง

เรามาดูสิ่งที่คนญี่ปุ่นกินกันจริงๆแต่ไม่ค่อยได้อยู่ในสายตาของคนต่างชาติสักเท่าไหร่ อาจจะเป็นเพราะรูปร่างหรือรสชาติครับ

• ข้าว + ซุปมิโสะ
• ปลาหรือไก่ย่าง
• ไข่ม้วน (卵焼き)
• เต้าหู้
• ผักดอง (漬物)
• อาหารแช่แข็ง
• ข้าวราดหน้าแบบง่าย (丼)

จะเห็นได้ว่าอาหารญี่ปุ่นหลายๆอย่างที่เราเห็นกันบ่อยในต่างประเทศหรือแม้กระทั่งในไทยนั้นจริงๆแล้วก็ไม่ใช่สิ่งที่คนญี่ปุ่นนั้นกินกันเป็นประจำครับ คงเหมือนกับต้มยำกุ้งหรืออาจจะผัดไทยที่มีชื่อเสียงในต่างประเทศก็จริงแต่สำหรับคนไทยเองอาจจะไม่ได้กินบ่อยขนาดในชีวิตประจำวันนั่นเองครับ อาหารที่คนญี่ปุ่นกินกันจริงๆในชีวิตประจำวันนั้นแสนจะเรียบง่ายครับ จริงๆแล้วคนเราอาจจะต้องการกินอะไรเรียบง่ายเพื่ออยู่รอดแค่นั้นเองครับ ไม่ได้ต้องการอะไรหรูหรามากมายขนาดนั้น

สุดท้ายแล้ว อาหารที่คนญี่ปุ่นกินจริงในชีวิตประจำวัน อาจไม่ได้ดูหวือหวา ไม่ได้สวยงามเหมือนในสื่อ หรือเป็นเมนูดังระดับโลก แต่เป็นสิ่งที่ "อยู่ได้ทุกวัน" เรียบง่าย ประหยัด และสอดคล้องกับวิถีชีวิตจริง

ซึ่งหากเรามองให้ลึกกว่านั้น เราจะพบว่าวัฒนธรรมญี่ปุ่นหลายอย่างก็เป็นแบบเดียวกัน ไม่ได้ซับซ้อนหรือเข้าถึงยากอย่างที่คิด เพียงแค่ต้อง "เข้าใจบริบทของเขาให้มากขึ้น" เท่านั้นเอง

ในยุคที่การเดินทางไปญี่ปุ่น หรือแม้แต่การติดตามข่าวสาร วัฒนธรรม และชีวิตประจำวันของคนญี่ปุ่นทำได้ง่ายขึ้น การมีเครื่องมือที่ช่วยให้เราเชื่อมต่อกับญี่ปุ่นได้อย่างราบรื่นก็เป็นส่วนหนึ่งที่ทำให้การเข้าใจประเทศนี้ใกล้ตัวขึ้น ไม่ว่าจะเป็นการใช้ซิมที่ใช้งานได้จริงตั้งแต่ก้าวแรกที่ถึงญี่ปุ่นอย่าง NihonSIM หรือ Skyberry Pocket WiFi ที่ช่วยลด "ช่องว่างความไม่คุ้นเคย" ระหว่างเราและชีวิตจริงของคนญี่ปุ่นลงไปได้มาก

เมื่อเราเข้าถึงญี่ปุ่นได้มากขึ้น เราก็จะค่อย ๆ เห็นว่า เบื้องหลังภาพจำที่สวยงามหรือโด่งดังนั้น ญี่ปุ่นคือประเทศของความพอดี ความเรียบง่าย และการใช้ชีวิตอย่างมีเหตุผล ไม่ต่างอะไรกับอาหารหนึ่งมื้อที่อาจไม่ต้องเป็นซูชิราคาแพง แต่เป็นข้าว ซุปมิโสะ และกับข้าวธรรมดา ๆ ที่ทำให้ใช้ชีวิตต่อไปได้ในทุกวัน

และบางที… การเข้าใจญี่ปุ่นอย่างแท้จริง อาจเริ่มจากการมองเห็น "สิ่งธรรมดาเหล่านี้" ให้ชัดเจนขึ้นก็ได้ครับ