ในอดีตญี่ปุ่นเป็นสังคมเกษตรกรรม โดยเฉพาะการปลูกข้าวและการเก็บรักษาอาหาร เช่น ข้าวหรือธัญพืช ซึ่งมักถูกหนูรบกวน แมวจึงมีบทบาทสำคัญในฐานะสัตว์ที่ช่วยกำจัดหนู ทำให้แมวถูกเลี้ยงไว้ตามบ้าน วัด และโกดังเก็บของ

นอกจากนี้ในยุคเอโดะ แมวยังได้รับความนิยมมากขึ้น เพราะช่วยป้องกันหนูที่กัดกินผ้าไหม ซึ่งเป็นสินค้าสำคัญของญี่ปุ่น ด้วยเหตุนี้แมวจึงกลายเป็นสัตว์ที่อยู่ใกล้ชิดกับชีวิตประจำวันของผู้คน และถูกนำมาเปรียบเปรยในภาษาอย่างแพร่หลาย

猫の手も借りたい (ねこのてもかりたい) (Neko no te mo karitai)

แปลตรงตัวว่า "อยากยืมมือแมว"

สำนวนนี้ใช้เวลาที่งานยุ่งมากจนต้องการความช่วยเหลือจากใครก็ได้ แม้แต่ "มือของแมว" ซึ่งตามปกติแล้วแมวไม่ได้ช่วยทำงานอะไรเลย ความหมายจึงเปรียบว่า ยุ่งจนต้องการแรงช่วยอย่างมาก

猫に小判 (ねこにこばん) (Neko ni koban)

แปลตรงตัวว่า "เหรียญทองกับแมว"

ความหมายคือ ให้ของมีค่ากับคนที่ไม่รู้คุณค่า คล้ายกับสุภาษิตไทย "หัวล้านได้หวี" หรือ "ตาบอดได้แว่น" แมวไม่รู้ว่าทองมีค่าแค่ไหน ดังนั้นการให้เหรียญทองกับแมวจึงไม่มีประโยชน์ เป็นการสื่อว่าของดีจะมีค่าเมื่ออยู่กับคนที่เข้าใจมันเท่านั้น

猫舌 (ねこじた) (Nekojita)

แปลว่า "ลิ้นแมว"

ใช้เรียกคนที่ กินหรือดื่มของร้อนไม่ได้ เช่น ซุปร้อนๆ หรือชาเพิ่งชงใหม่ๆ

ที่มาของสำนวนนี้มาจากความเชื่อว่าแมวไม่ชอบอาหารร้อน จึงเปรียบกับคนที่ต้องรอให้อาหารเย็นก่อนจึงจะกินได้

窮鼠猫を噛む (きゅうそねこをかむ) (Kyuso Neko O Kamu)

แปลตรงตัวว่า "หนูจนมุมกัดแมว"

ความหมายคือ เมื่อถูกกดดันจนถึงที่สุด แม้คนอ่อนแอก็อาจลุกขึ้นสู้กับคนที่แข็งแกร่งกว่าได้

สำนวนนี้สื่อถึงสถานการณ์ที่คนที่ดูอ่อนแอหรือเสียเปรียบ เมื่อไม่มีทางหนีแล้วก็อาจต่อสู้กลับอย่างไม่คาดคิด

นอกจากสุภาษิตแล้ว แมวยังปรากฏในวัฒนธรรมญี่ปุ่นอีกมากมาย เช่น ตุ๊กตาแมวกวัก (招き猫 / Maneki Neko) ที่เชื่อว่าจะนำโชคลาภและลูกค้ามาให้ร้านค้า จึงมักเห็นตั้งอยู่หน้าร้านอาหารหรือร้านค้าในญี่ปุ่น

ในวัฒนธรรมสมัยใหม่หรือ Pop Culture แมวก็ยังคงมีบทบาทสำคัญ หนึ่งในตัวละครที่โด่งดังที่สุดคือ Doraemon หุ่นยนต์แมวจากโลกอนาคตในเรื่อง Doraemon ผลงานของ Fujiko F. Fujio โดราเอมอนเป็นตัวละครที่ได้รับความนิยมไปทั่วโลก ด้วยบุคลิกที่เป็นมิตร ใจดี และมักใช้ของวิเศษจากกระเป๋าหน้าท้องช่วยเหลือเพื่อนๆ

ความโด่งดังของโดราเอมอนทำให้ภาพของ "แมว" กลายเป็นสัญลักษณ์ที่ผู้คนทั่วโลกเชื่อมโยงกับวัฒนธรรมญี่ปุ่น ไม่เพียงแต่ในฐานะสัตว์เลี้ยงเท่านั้น แต่ยังเป็นตัวแทนของความน่ารัก ความอบอุ่น และจินตนาการแบบญี่ปุ่นอีกด้วย

สำหรับนักท่องเที่ยวที่อยากตามรอยวัฒนธรรมเกี่ยวกับแมวในญี่ปุ่น ไม่ว่าจะเป็นการไปเยือนศาลเจ้าที่มี Maneki Neko หรือเดินเล่นในเมืองที่เต็มไปด้วยของฝากรูปแมว การมีอินเทอร์เน็ตพร้อมใช้งานจะช่วยให้ค้นหาสถานที่ต่าง ๆ ได้สะดวกมากขึ้น โดยสามารถใช้ NihonSIM สำหรับการใช้งานอินเทอร์เน็ตแบบส่วนตัว หรือ Skyberry Pocket WiFi ที่เหมาะสำหรับการเดินทางเป็นกลุ่ม ช่วยให้คุณแชร์ประสบการณ์การเดินทางและค้นหาข้อมูลได้ทุกที่ตลอดทริป

การที่สุภาษิตญี่ปุ่นมีคำว่า "แมว" ปรากฏอยู่สะท้อนถึงความใกล้ชิดระหว่างแมวกับวิถีชีวิตของคนญี่ปุ่นในอดีต ตั้งแต่บทบาทในการกำจัดหนู ไปจนถึงภาพลักษณ์ของแมวที่ทั้งน่ารัก ขี้เกียจ เจ้าเล่ห์ หรือสงบเงียบ ซึ่งล้วนถูกนำมาใช้เปรียบเทียบกับพฤติกรรมของมนุษย์ได้อย่างน่าสนใจ

ดังนั้น หากคุณสนใจภาษาญี่ปุ่นหรือวัฒนธรรมญี่ปุ่น และเป็นทาสแมวเหมือนกับใครหลายๆคน การทำความเข้าใจสุภาษิตที่เกี่ยวกับแมวก็เป็นอีกวิธีหนึ่งที่จะช่วยให้มองเห็นมุมมองของคนญี่ปุ่นที่มีต่อ "ต้าวแมว" ได้ชัดเจนยิ่งขึ้น ผ่านคำเปรียบเปรยที่ทั้งสนุกและน่ารัก