ย้อนรอยราชสำนักเฮอัน ตามดูพิธีขับไล่ปีศาจพันปีในเทศกาลเซ็ตสึบุน 2026

เฮอันจิงงู เซ็ตสึบุนไซ (Heian-jingū Shrine Setsubun - 平安神宮 節分祭) คือ เทศกาลฉลองวันสิ้นสุดฤดูหนาวเพื่อเข้าสู่ฤดูใบไม้ผลิ จัดขึ้นที่ศาลเจ้าเฮอัน จิงงู ในเกียวโต ซึ่งขึ้นชื่อว่าเป็นที่จัดงานที่อลังการและย้อนยุคที่สุดแห่งหนึ่ง เพราะเขาจำลองพิธีกรรมในราชสำนักสมัยเฮอันมาแบบเป๊ะๆ เป็นหนึ่งในงานไล่สิ่งชั่วร้ายต้อนรับฤดูใบไม้ผลิที่ใหญ่และงดงามที่สุดของเกียวโตเลยค่ะ สำหรับปี 2026 งานเฮอันจิงงู เซ็ตสึบุนไซ จะจัดขึ้นในวันที่ 3 กุมภาพันธ์ 2026 ค่ะ

✦ ความหมายของเซ็ตสึบุน

เซ็ตสึบุน หมายถึง วันก่อนเข้าสู่ฤดูใหม่ โดยเฉพาะวันก่อนเริ่มฤดูใบไม้ผลิตามปฏิทินโบราณของญี่ปุ่น ซึ่งตรงกับช่วงต้นเดือนกุมภาพันธ์ของทุกปี ชาวญี่ปุ่นเชื่อว่าในวันเปลี่ยนผ่านระหว่างปีเก่ากับปีใหม่นี้ เป็นช่วงเวลาที่พลังไม่ดีหรือสิ่งชั่วร้ายอาจแทรกเข้ามาได้ จึงเกิดประเพณีมาเมะมากิ (Mame-maki) หรือพิธีขับไล่สิ่งชั่วร้ายด้วยการปาถั่วใส่ยักษ์ (โอนิ) เพื่อปัดเป่าความโชคร้ายและเชิญความโชคดีเข้าบ้าน

✦ วิธีการเดินทางไป ศาลเจ้าเฮอัน จิงงู

วิธีการเดินทางที่ไวและสะดวกที่สุดคือ เดินทางโดยรถไฟใต้ดินค่ะ

ลงที่สถานี Higashiyama Station สาย Tozai Line ให้ออกจากสถานีที่ ทางออก 1 (Exit 1) แล้วเดินขึ้นไปทางเหนือประมาณ 10 นาที จะเห็น เสาโทริอิยักษ์สีแดง ตั้งเด่นอยู่กลางถนน เดินตรงไปตามทางนั้นจะเจอศาลเจ้าค่ะ

✦ พิธีในงานเฮอันจิงงู เซ็ตสึบุนไซ

พิธี Daina-no-gi (พิธีกรรมไล่ผีแบบโบราณ)

เป็นการจำลองพิธีไล่สิ่งชั่วร้ายในราชสำนักสมัยศตวรรษที่ 8-12 ผู้เข้าร่วมจะแต่งกายด้วยชุดโบราณ มีตัวเอกคือ หมอผีผู้มีสีดวงตา (Hōsōshi - 方相氏) ถือหอก จะออกมาขับไล่เหล่ายักษ์ เป็นการจำลองพิธีปัดเป่าภัยร้ายจากราชสำนักในอดีต เสียงกลองและเครื่องดนตรีโบราณบรรเลงประกอบ สร้างบรรยากาศขลังและทรงพลังมาก

ผู้ภาพจาก kyoto-tabiya.com

การร่ายรำและปีศาจ/ยักษ์

ในช่วงบ่ายจะมี ยักษ์ตัวใหญ่ สีแดง สีน้ำเงิน และสีดำ บุกเข้ามาในบริเวณศาลเจ้าเพื่อสร้างความวุ่นวาย จากนั้นจะมีการแสดงละครรำ Kyogen (ละครตลกโบราณ) ให้ชมกัน

พิธีปาถั่ว (Mamemaki)

เมื่อปีศาจบุกมาถึง เหล่านักบวชและไมโกะ จะทำการปาถั่วเหลืองคั่วใส่ยักษ์ พร้อมตะโกนว่า Oni wa soto! Fuku wa uchi! ความหมายคือ ปีศาจออกไป ความสุขจงเข้ามา! ถั่วเหลืองคั่วจะถูกโปรยลงมาจากแท่นพิธี หากใครรับซองถั่วได้ ที่ศาลเจ้ามักจะห่อเป็นซองเล็กๆ สีขาว ถือว่าเป็นสิริมงคลอย่างยิ่ง

ทำไมต้องเป็น ถั่วเหลืองคั่ว?

ความเชื่อโบราณบอกว่า ถ้าใช้ถั่วดิบปาไล่ผี แล้วถั่วนั้น เผลอไปงอกโตอยู่ที่พื้น ความซวยหรือสิ่งชั่วร้ายก็จะกลับมา การคั่วถั่วเหลืองให้สุกจึงเป็นการกำจัดพลังงานชีวิตไม่ให้มันเติบโตขึ้นมาได้อีกค่ะ

พิธีเผาไม้ขอพร (Ohitaki)

ปิดท้ายช่วงเย็น พิธีกรรมส่งท้ายที่ศักดิ์สิทธิ์ด้วย ด้วยการจุดไฟเผาแผ่นไม้ขอพรจำนวนมาก เพื่อส่งคำอธิษฐานไปถึงเทพเจ้าและชำระล้างสิ่งไม่ดี

คนทั่วไปสามารถเข้าร่วมนี้ได้ ก่อนเริ่มพิธี ซื้อแผ่นไม้ขอพรเล็กๆ ราคาประมาณ 300-500 เยน

แล้วเขียนชื่อ-นามสกุล และคำอธิษฐานลงบนไม้ เช่น ขอให้สุขภาพแข็งแรง, ค้าขายร่ำรวย หรือสอบผ่าน

แผ่นไม้จะถูกนำไปวางซ้อนกันเป็นกองสูง และนักบวชจะจุดไฟเผาไม้ทั้งหมดพร้อมกัน

✦ ตารางเวลากิจกรรมโดยประมาณ

12:00 น. – การแสดงละครตลก Kyogen

14:00 น. – พิธี Daina-no-gi (พิธีโบราณ)

15:00 น. – ปีศาจบุก และพิธีปาถั่วโดยไมโกะ

15:30 น. – พิธีเผาไม้ขอพร Ohitaki

บริเวณลานพิธีเข้าชมได้ฟรี ยกเว้นถ้าจะเข้าไปเดินชมสวนด้านในศาลเจ้าถึงจะมีค่าธรรมเนียม

แนะนำให้ไปถึงก่อนเวลาสัก 1 ชม. เพราะคนเข้าร่วมเยอะมาก โดยเฉพาะช่วงปาถั่วที่ทุกคนอยากจะได้ถั่วถุงนำโชคกลับบ้าน

✦ บทสรุป

หากคุณมีโอกาสมาเยือนญี่ปุ่นในช่วงต้นเดือนกุมภาพันธ์ ลองแวะสัมผัสบรรยากาศงานเซ็ตสึบุน ที่ศาลเจ้าชื่อดังอย่างเฮอันจิงงู ดูสักครั้ง รับรองว่าคุณจะได้เห็นทั้งพิธีกรรมอันศักดิ์สิทธิ์ การโปรยถั่วจากเวทีใหญ่ เสียงหัวเราะของผู้คน และพลังแห่ง "ฟุคุ" หรือโชคดีที่อบอวลอยู่รอบตัว

ถ้ามีทริปเดินทางไปเที่ยวญี่ปุ่น อย่าลืม NihonSIM ซิมเน็ตสัญญาณ 5G/4G ปริมาณไม่จำกัดของเครือข่ายญี่ปุ่น ออกแบบมาเพื่อรองรับทั้งทริประยะสั้นและระยะยาว ให้คุณเพลิดเพลินกับการเดินทางได้อย่างไร้ขีดจำกัด